Granice przedsiębiorstwa – granice konkurencji
Podsumowanie konferencji
W dniu 19 marca 2026 roku odbyła się XVI Ogólnopolska Konferencja Naukowa z cyklu „Przedsiębiorstwo w globalnej gospodarce” na temat „Granice przedsiębiorstwa – granice konkurencji” organizowana przez Instytut Rynków i Konkurencji, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie. Na wydarzeniu zagościli naukowcy z dziesięciu ośrodków akademickich z całego kraju wraz z przedstawicielami biznesu i administracji rządowej.
Wydarzenie rozpoczęto podkreśleniem szczególnego charakteru Konferencji – zarówno jako wydarzenia cyklicznego, jak i forum łączącego środowisko naukowe oraz praktyków gospodarczych, sprzyjającego formułowaniu wniosków o wysokiej wartości aplikacyjnej. Konferencję otworzył JM Rektor dr hab. Piotr Wachowiak, prof. SGH, który w swoim wystąpieniu zaznaczył istotność tej tematyki dla funkcjonowania przedsiębiorstw dążących do odniesienia sukcesu gospodarczego. Głos zabrali również Dziekan KNoP dr hab. Gabriel Główka, prof. SGH oraz Dyrektor IRiK dr hab. Jerzy Pietrewicz, prof. SGH. Konferencję prowadził dr hab. Roman Sobiecki, prof. SGH, Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego. Jak zaznaczano, mamy do czynienia z momentem przełomowym. Z jednej strony przedsiębiorstwa funkcjonują w coraz bardziej turbulentnym i nieprzewidywalnym otoczeniu, z drugiej zaś same ulegają głębokiej transformacji. Rozwój technologii, rosnące znaczenie platform cyfrowych, zmiany regulacyjne czy napięcia geopolityczne sprawiają, że klasyczne definicje firmy i konkurencji tracą swoją jednoznaczność. Pojawia się więc fundamentalne pytanie – czym jest dziś przedsiębiorstwo i gdzie przebiegają jego granice?
W wystąpieniu wprowadzającym prof. dr hab. Marian Gorynia, prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego oraz były Rektor Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, przedstawił pogląd, że granice przedsiębiorstwa są wynikiem wyborów między rynkiem a hierarchią i coraz częściej wyznacza się je przez takie uwarunkowania jak: kontrola, kompetencje oraz przepływy wartości, a nie tylko własność. Jednocześnie granice konkurencji nie są wyłącznie efektem mechanizmów rynkowych, lecz w coraz większym stopniu kształtują je instytucje, regulacje oraz rozwój technologii. Kluczowym wnioskiem jest tu potrzeba spojrzenia na oba zjawiska przez pryzmat szerszej, globalnej racjonalności, uwzględniającej nie tylko efektywność, ale także dobro wspólne oraz ograniczenia środowiskowe.
Granice przedsiębiorstwa
Moderatorem pierwszej sesji była Prodziekan KNoP, dr hab. Małgorzata Poniatowska-Jaksch, prof. SGH. W toku wystąpień kolejnych Prelegentów zaprezentowano wieloaspektowe podejście do istoty tego zjawiska. Zauważono, że tradycyjne rozumienie granic przedsiębiorstwa oparte na własności traci znaczenie. Zamiast tego coraz częściej wyznaczane są one przez zakres kontroli nad zasobami i procesami oraz zakres odpowiedzialności (np. w łańcuchach dostaw). Rozwój struktur sieciowych, platform cyfrowych oraz modeli współpracy międzyorganizacyjnej powoduje, że przedsiębiorstwo funkcjonuje jako element szerszego ekosystemu, a jego granice organizacyjne się rozmywają. Zaprezentowano również podejście, że granice przedsiębiorstwa nie są już „linią podziału”, a raczej procesem, czy też przestrzenią interakcji, gdzie negocjuje się role i powiązania relacyjne między podmiotami. Podkreślono także, że możemy mieć do czynienia z przesuwaniem granic przedsiębiorstwa, tak jak rozumiano je do tej pory, co z jednej strony prowadzi do zwiększenia jego elastyczności i generuje potencjał wzrostu, ale jednocześnie prowadzi do powstawania nowych ryzyk operacyjnych i strategicznych.
Uczestnicy:
dr inż. Dorota Jendza – Katedra Zachowań Organizacyjnych, Wydział Zarządzania, UG
dr hab. Rafał Kasprzak, prof. SGH – wicedyrektor Instytutu Zarządzania Wartością, KNoP SGH
Mariusz Klementowski – współzałożyciel i prezes firmy AmerPharma
dr hab. Katarzyna Nowicka, prof. SGH – kierownik Katedry Logistyki, KNoP SGH
Granice konkurencji
Druga sesja moderowana przez dr hab. Romana Sobieckiego, prof. SGH, poświęcona była zagadnieniom istoty konkurencji oraz czynników wyznaczających jej granice we współczesnej gospodarce. W toku dyskusji zwracano uwagę na rolę rozwiązań regulacyjnych, które mogą zarówno pobudzać konkurencję, jak i ją ograniczać. Na przykładzie branży spożywczej, uwidacznia się problem egzekucji prawa wynikający z ograniczonych kompetencji ekonomicznych przedstawicieli systemu sądownictwa. Przykładem jest tu trudność w udowodnieniu nadużyć (np. przewagi kontraktowej) w przypadku relacji producent – dystrybutor. Ponadto, Prelegenci odnotowali kluczowe znaczenie cyfryzacji dla rozwoju przedsiębiorstw. Technologie cyfrowe sprzyjają poszerzaniu konkurencji poprzez takie mechanizmy jak obniżanie barier wejścia podmiotów na rynek czy promowanie nowych modeli biznesowych. Niemniej, stanowią one również ograniczenie w związku ze wspominanymi przez Mówców efektami skali, efektami sieciowymi, czy obawie przed dominacją platform. Przykłady przedsiębiorstw z branż fintech oraz bankowości pokazują, że technologia rozbija tradycyjne granice sektorów oraz zmusza istniejące firmy do zmiany modeli działania.
Uczestnicy:
Tomasz Chróstny – prezes Urzędu Ochrony Konkurencji Konsumentów
Piotr Her – prezes SuperDrob S.A.
dr hab. Tomasz Kijek, prof. SGH – kierownik Katedry Mikroekonomii i Ekonomii Stosowanej, UMCS
dr hab. Lech Kurkliński, prof. SGH – wicedyrektor Instytutu Finansów Korporacji i Inwestycji, KNoP SGH
Bezpieczeństwo żywnościowe i energetyczne jako krytyczne obszary konkurencji
Trzecią sesję moderował prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk. Jak zauważono w trakcie rozmowy, oba te komponenty są ze sobą ściśle powiązane – ceny energii bezpośrednio wpływają na ceny żywności, a współczesne systemy gospodarcze tworzą układ wzajemnych zależności. Prelegentki wskazywały na rosnącą konkurencję między sektorami (m.in. rolnictwo, energetyka, budownictwo) o kluczowe zasoby, szczególnie widoczną na poziomie lokalnym (np. grunty w miastach). Potrzebna jest lepsza koordynacja polityki energetycznej i żywnościowej, tak aby redukować konflikt interesów między tymi obszarami. Podkreślono także, że bezpieczeństwo żywnościowe nie powinno być utożsamiane wyłącznie z samowystarczalnością, lecz raczej z umiejętnym zarządzaniem łańcuchami dostaw i dywersyfikacją źródeł. Podczas gdy w globalnej perspektywie ilość żywności jest wystarczająca, kluczowy problem stanowi jej dostępność. Stwierdzono, że decyzje zakupowe (często oparte głównie na cenie) mają realny wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe, a poziom wiedzy konsumentów jest wciąż niewystarczający.
Uczestnicy:
Dorota Bocheńska – Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
dr hab. Agnieszka Poczta-Wajda, prof. UEP – Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej, UEP
dr Jolanta Turek - Instytut Finansów Korporacji i Inwestycji, KNoP SGH
Podsumowanie
Podczas Konferencji, dyskusje we wszystkich panelach uwidoczniły, że granice przedsiębiorstwa i konkurencji stają się coraz bardziej płynne i są kształtowane przez technologię, regulacje oraz uwarunkowania geopolityczne. Jednocześnie, rosnące znaczenie bezpieczeństwa – szczególnie żywnościowego i energetycznego – ujawnia napięcia między efektywnością rynkową a odpornością systemów gospodarczych. Konferencję podsumował dr hab. Roman Sobiecki, prof. SGH, który zaznaczył, że kluczowym wyzwaniem dla gospodarki polskiej i światowej pozostaje znalezienie równowagi między konkurencją, współpracą i odpowiedzialnością, co wymaga zarówno pogłębionych badań, jak i lepszej koordynacji polityk publicznych. Kończąc wydarzenie zapowiedziano przygotowanie monografii uwzględniającej efekty Konferencji.
Autor: dr Weronika Daniłowska, Instytut Rynków i Konkurencji, KNoP
zdjęcia: Piotr Potapowicz
Instytut Rynków i Konkurencji,
Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie,
Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
SERDECZNIE ZAPRASZAJĄ
na XVI Ogólnopolską Konferencję Naukową
z cyklu „Przedsiębiorstwo w globalnej gospodarce”
pt. „ Granice przedsiębiorstwa
– granice konkurencji”
Termin: 19 marzec 2026 r., godz. 10.00-15.30.
Miejsce: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie,
Al. Niepodległości 128, budynek „C”, aula I oraz MS Teams
Problematyka konferencji
Zapewne Ronald Coase publikując w 1937 r. swoje dzieło „The Nature of the Firm” nie przypuszczał, że temat granic firmy/organizacji po blisko stu latach będzie nadal frapował i inspirował szerokie kręgi ekonomistów. Granice firmy przeplatają się ściśle z granicami konkurencji. Wykreowana ludzkimi potrzebami i konkurencyjnym przymusem przedsiębiorczość prowadzi do wyłaniania się wciąż nowych struktur organizacyjnych, dając ujście różnego rodzaju innowacjom i tworząc nowe przestrzenie do rywalizacji.
Współcześnie, wraz z dążeniem do większej elastyczności przedsiębiorstwa, zacierają się zarówno jego granice zewnętrzne związane z otoczeniem, zwłaszcza w kontekście zarządzania strategicznego i innowacyjności, jak i wewnętrzne dotyczące zasad i relacji z pracownikami oraz klientami. Funkcjonowanie platform cyfrowych wraz z wciąż nowymi formami budowania rynkowych więzi tworzą wielorakie powiązania sieciowe bazujące na lojalności i współpracy. Polaryzuje to rynek, faworyzuje technologiczne giganty, ale też daje szanse bardzo szybkiego wzrostu nowym firmom potrafiącym lepiej wykorzystywać nadarzające się szanse. Żywiołowe przesuwanie granic firmy jak konkurencji podnosi ryzyko działalności. Antidotum w postaci regulacji podminowuje przedsiębiorczość. Czas staje się nowym wyzwaniem. Skracanie horyzontu ekonomicznego działalności dotyczy wszystkich.
Program Konferencji
Godz. 10.00-10.20 – Otwarcie Konferencji – J.M. prof. Piotr Wachowiak, Rektor SGH, prof. Gabriel Główka, dziekan Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, prof. Jerzy W. Pietrewicz dyrektor Instytutu Rynków i Konkurencji
Godz. 10.20-10.40 – Wystąpienie wprowadzające – Granice przedsiębiorstwa – granice konkurencji – prof. dr hab. Marian Gorynia Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego
Godz. 10.40-12.00 – Sesja 1. Granice przedsiębiorstwa
W XXI w. zacierają się zewnętrzne granice przedsiębiorstwa, jak i wewnętrzne w zakresie jego relacji z pracownikami i klientami. „Własność” przestaje być wyznacznikiem granicy przedsiębiorstwa a nowymi granicznymi właściwościami są kontrola i odpowiedzialność.
Moderator: prof. Małgorzata Poniatowska-Jaksch – prodziekan Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, kierownik Zakładu Konkurencyjności Przedsiębiorstwa Międzynarodowego w Instytucie Rynków i Konkurencji SGH
Uczestnicy:
dr inż. Dorota Jendza – Wydział Zarządzania, Katedra Zachowań Organizacyjnych, Uniwersytet Gdański
prof. Rafał Kasprzak – wicedyrektor Instytutu Zarządzania Wartością SGH
Mariusz Klementowski – współzałożyciel i prezes firmy AmerPharma
prof. Katarzyna Nowicka – kierownik Katedry Logistyki SGH
Problemy do dyskusji:
Jakie czynniki wpływają na kształtowanie granic przedsiębiorstwa? W jaki sposób zmiany granic przedsiębiorstwa wpływają na jego strukturę organizacyjną i zarządzanie?
Gdzie granice przedsiębiorstwa przebiegają w metaversum? Czy, a jeśli tak, to w jaki sposób można je wyznaczyć? Jakie zachodzą współzależności pomiędzy własnością – kontrolą i odpowiedzialnością?
W jaki sposób koncepcja zrównoważonego rozwoju wpływa na granice przedsiębiorstwa? Czy zrównoważone łańcuchy dostaw mogą poszerzyć granice odpowiedzialności przedsiębiorstwa? Jakie są kluczowe determinanty sukcesu w tym zakresie?
Jak przesuwanie granic przedsiębiorstwa wpływa na jego rynkową konkurencyjność i biznesowe bezpieczeństwo?
Godz. 12.00-12.20 – Przerwa kawowa
Godz. 12.20–13.40 – Sesja 2. Granice konkurencji
Naturalną granicą konkurencji jest współpraca. Cechą konkurencji jest to, że w sprzyjających warunkach może doprowadzić do swojego zaprzeczenia, czyli monopolu. Konkurencja może być regulowana i ograniczana poprzez instytucje. Jej granice przesuwane są skalą interwencjonizmu i protekcjonizmu. Na efektywność rynku wpływa równoprawny dostęp do informacji. Rośnie siła oddziaływania platform cyfrowych. Granice konkurencji kształtowane są pod wpływem różnych grup społecznych i partykularnych interesów. W tych warunkach określenie kierunków przesuwania się granic konkurencji ma zasadnicze znaczenie zarówno z punktu widzenia mikroekonomicznego, pozwalając przedsiębiorstwom lepiej identyfikować szanse i ograniczenia ich działalności, jak i z perspektywy makroekonomicznej, tj. możliwości prowadzenia skutecznej polityki gospodarczej państwa.
Moderator: prof. Jerzy W. Pietrewicz – dyrektor Instytutu Rynków i Konkurencji SGH
Uczestnicy:
Tomasz Chróstny – prezes Urzędu Ochrony Konkurencji Konsumentów
Piotr Her – prezes SuperDrob S.A.
prof. Tomasz Kijek – kierownik Katedry Mikroekonomii i Ekonomii Stosowanej, Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie
prof. Lech Kurkliński – wicedyrektor Instytutu Finansów Korporacji i Inwestycji SGH, kierownik Zakładu Cyfrowych Finansów FINTECH
Problemy do dyskusji:
Konkurencja versus zmiany instytucjonalne. Dostosowanie czy twórcza destrukcja?
Rynkowa różnorodność jako niezbędny warunek narodowej suwerenności. Imperatyw czy anachronizm?
Czy rozwijająca się cyfryzacja poszerza, czy zawęża granice rynkowej konkurencji przedsiębiorstw?
Jak zachować równowagę pomiędzy potrzebami a ryzykiem uzależnienia od pomocy publicznej w warunkach nierównoprawnej konkurencji?
Godz. 13.40-15.00 – Sesja 3. Bezpieczeństwo żywnościowe i energetyczne jako krytyczne obszary konkurencji
Konkurencja jako cecha rynku wpływa na funkcjonowanie podmiotów gospodarczych. Różnorodność oddziaływania konkurencji jest wielowymiarowa, zarówno stymulująca jak i kreująca szereg napięć ujawniających się w rezultacie wygenerowanych sprzeczności interesów pomiędzy różnymi celami, zarówno na poziomie makro, jak i mikro. Nie wyklucza to działań w interesie wspólnym. W tym panelu podejmiemy dyskusję na wybrane, ważne obszary z punktu widzenia zarówno teoretycznego jak i praktycznego. Są to: bezpieczeństwo żywnościowe i bezpieczeństwo energetyczne, traktując je jako krytyczne obszary konkurencji.
Moderator: prof. Roman Sobiecki – Instytut Rynków i Konkurencji, Zakład Rynku i Bezpieczeństwa Żywnościowego
Uczestnicy:
Dorota Bocheńska – Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
Prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk – kierownik Zakładu Rynku i Bezpieczeństwa Żywnościowego w Instytucie Rynków i Konkurencji SGH
Prof. Dorota Niedziółka – prorektor SGH ds. rozwoju, kierownik Katedry Geografii Ekonomicznej
Prof. Agnieszka Poczta–Wajda – Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Problemy do dyskusji:
Czy konkurencja między sektorami gospodarki sprzyja czy przeszkadza bezpieczeństwu żywnościowemu?
Czy wzrost poziomu bezpieczeństwa żywnościowego będzie wymuszał wzrost wielkości przedsiębiorstwa oraz wzrost kosztów transakcyjnych?
Na czym polegają sprzeczności pomiędzy bezpieczeństwem żywnościowym a bezpieczeństwem energetycznym? Jak je rozwiązywać?
Czy obecny system kontroli jakości żywności sprzyja uczciwej konkurencji i długookresowemu bezpieczeństwu żywnościowemu?
Godz. 15.00-15.10 – Podsumowanie Konferencji – prof. Roman Sobiecki
Rada Programowa Konferencji
dr hab. Gabriel Główka, prof. SGH – przewodniczący
dr hab. Jerzy W. Pietrewicz, prof. SGH – wiceprzewodniczący
dr hab. Dorota Ciesielska-Maciągowska, prof. SGH
prof. dr hab. Marian Gorynia, UEP
dr hab. Maria Johann, prof. SGH
dr hab. Tomasz Kijek, prof. UMCS
prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk, SGH
dr hab. Arkadiusz Kowalski, prof. SGH
dr hab. Jacek Łaszek, prof. SGH
dr hab. Dorota Niedziółka, prof. SGH
dr hab. Teresa Pakulska, prof. SGH
dr hab. Małgorzata Poniatowska-Jaksch, prof. SGH
dr hab. inż. Piotr Sliż, prof UG
dr hab. Roman Sobiecki, prof. SGH
Komitet Organizacyjny Konferencji
dr hab. Roman Sobiecki, prof. SGH – przewodniczący
dr Weronika Daniłowska – sekretarz
dr Marek Błaszczyk
dr Katarzyna Bentkowska
dr Mariusz Sagan
dr Joanna Waszczuk
dr Yulia Zolotnytska
Ilona Jastrzębska - sekretariat - ijastrz@sgh.waw.pl
Uczestnicy Konferencji
Przedstawiciele ośrodków akademickich
Przedstawiciele instytucji i administracji centralnej
Przedstawicieli przedsiębiorstw
Przedstawiciele organizacji zajmujących się problematyką przedsiębiorstwa i konkurencji
Studenci i doktoranci
INFORMACJE ORGANIZACYJNE
Rejestracja na Konferencję:
Bardzo prosimy, by zgłoszenia uczestnictwa dokonać poprzez wypełnienie i przesłanie załączonego formularza rejestracyjnego, dostępnego także na stronie internetowej Konferencji. FORMULARZ REJESTRACYJNY
Udział w konferencji jest bezpłatny.
Publikacja:
Organizatorzy przewidują możliwość publikacji zaakceptowanych tekstów w pokonferencyjnej monografii. Organizatorzy Konferencji rekomendują też publikację w Kwartalniku Nauk o Przedsiębiorstwie (40 p.) zgodnie z wymogami wydawcy ze strony https://econjournals.sgh.waw.pl/KNoP/index
Przewodniczący Rady Programowej dr hab. Gabriel Główka, prof. SGH Dziekan Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie | Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego dr hab. Roman Sobiecki, prof. SGH Instytut Rynków i Konkurencji |