Instytut Gospodarstwa Społecznego

Instytut Gospodarstwa Społecznego (IGS) utworzono w 1920 r. Jego kierownikiem do 1941 r. był wybitny socjolog Ludwik Krzywicki. Ideą przewodnią powołania Instytutu było rozpoznanie problemów społecznych ówczesnej Polski oraz rozwój te­orii i praktyki polityki społecznej. W latach międzywojennych Instytut zajmował się pro­ble­matyką: warunków bytu ludności, ubezpieczeń spo­łecznych, funkcjo­no­waniem samorządów lokalnych, bezrobociem w mie­ście i na wsi. Jedną z metod badań rze­czy­wistości społecznej była ana­liza pamiętników. W wyniku ogłoszenia kon­kursu IGS wydał w 1933 r. „Pamiętniki bezro­botnych”, „Pamiętniki chło­pów” (1935-1936) oraz „Pamiętniki emi­grantów” (1939 r.). Pracownicy Insty­tutu wykorzystali pamiętnikarstwo jako materiał socjo­logiczny będący pod­stawą wielu cennych analiz. Instytut prezentował kon­cepcję aktywnej polityki społecznej wobec kwestii społecznych.

Po II wojnie światowej Instytut został reaktywowany w 1957 r. i na­wiązał do tradycyjnych wątków badawczych. W początkowym okresie podjęto badania lokalnego bezrobocia, zatrudnienia, a także warunków pracy, wa­runków bytu, samorządu pracowniczego, pracy zawodowej kobiet i rodzi­ny oraz szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. W latach 1963-1968 Instytut przeprowadził pierwsze w Polsce repre­zen­tacyjne badania potrzeb osób starszych i potrzeb rodziny w związku z akty­wizacją zawodową kobiet.

Od 1990 r. Instytut prowadzi badania w zakresie: warunków bytu rodzin z uwzględnieniem zróżnicowań przestrzennych, problematyki rynków pracy w UE, bezrobocia i ubóstwa, sytuacji ludzi starszych, pomocy społecznej, poziomu zaspokojenia potrzeb socjalno-medycz­nych w środowiskach lo­kal­nych. Instytut nawiązując do tradycji przed­wojennych badań organizuje konkursy pamiętnikarskie. Dotychczas prze­­prowadzone zostały konkursy na „Pamiętniki Emigrantów”, „Pa­mięt­niki Polaków na Litwie”, „Pamięt­niki Polaków na Wschodzie” (Białoruś, Ukraina, Kazachstan), „Pamiętniki nowego pokolenia chło­pów polskich” oraz na „Pamiętniki bezrobotnych”. W efekcie opubli­kowano ponad 30 tomów pamiętników.

Przedmiotem zainteresowania badawczego Instytutu jest również rea­lizacja zadań sy­stemu polityki społecznej na szczeblu krajowym, regio­nalnym i lo­kalnym oraz warunki funkcjonowania podmiotów polityki społecznej.

Wyniki badań i doświadczenie badawcze wykorzystywane są przez pra­cowników Instytutu w trakcie zajęć dydaktycznych. Wzbogacają teo­retyczne wykłady wnioskami dla praktyki.