Światowy Raport nt. Migracji 2008
W dniu 23 kwietnia 2009 roku Międzynarodowa Organizacja do Spraw Migracji (IOM) - biuro w Warszawie zaprezentowała na otwartym seminarium Światowy Raport nt. Migracji 2008 (IOM World Migration Report 2008). Treść raportu omówił jeden z autorów, dr Ryszard Cholewiński, specjalista ds. migracji zarobkowej z centrali Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji w Genewie.
Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji wraz z SGH oraz Instytutem Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk zawarły w styczniu 2009 roku porozumienie o współpracy jako założyciele Środkowo-Europejskiego Forum Badań Migracyjnych i Ludnościowych. Seminarium zapoczątkowało współdziałania w różnych formach aktywności dotyczących badań nad migracjami i rozpowszechnianiu ich wyników.
IOM WORLD MIGRATION REPORT 2008
ZARZĄDZANIE MIGRACJAMI ZAROBKOWYMI
W ZMIENIAJĄCEJ SIĘ GLOBALNEJ GOSPODARCE
Opublikowany przez Międzynarodową Organizację ds. Migracji (IOM) w grudniu 2008 Światowy Raport na temat Migracji 2008 (IOM World Migration Report 2008) wskazuje, że poszukiwanie pracy i pracowników jest i będzie kluczowym elementem ruchów migracyjnych XXI wieku.
Autorzy raportu - dr Ryszard Cholewinski i Gervais Appave - podkreślają, że mobilność ludzi, związana ze zmianami w życiu zawodowym, przybiera na sile. Ludziom coraz łatwiej przemieszczać się tak wewnątrz, jak i poza granicami poszczególnych krajów w poszukiwaniu pracy i rozwiązań dla wyzwań społeczno-ekonomicznych stawianych przez globalizację.
Raport IOM poświęcony jest kwestiom zarządzania mobilnością zawodową w stale zmieniającej się światowej gospodarce. Autorzy raportu wskazują, że zapotrzebowanie na zwiększenie produktywności jest odpowiedzią na ostrą konkurencję w skali globalnej. Sprawia to, że pracownicy, niezależnie od miejsca, w jakim żyją i pracują, mają coraz częściej do czynienia z przenikającymi się i połączonymi rynkami pracy, co decyduje z kolei o ich większej mobilności zawodowej.
Raport podkreśla, że w świecie, w którym ponad 200 milionów osób to migranci (czyli dwa i pół razy więcej niż w roku 1965), większość krajów jest jednocześnie krajami ich pochodzenia, tranzytu i docelowymi. Mobilność zawodowa staje się zatem życiową koniecznością wynikającą z różnic demograficznych, nierówności pod względem otrzymywanego dochodu czy możliwości zatrudnienia.
"Społeczność międzynarodowa dokonała w ostatnim stuleciu bardzo ważnego wyboru polegającego na wsparciu rozwoju gospodarki poprzez przyzwolenie na swobodny przepływ kapitału, dóbr i usług. Nieuchronną tego konsekwencją jest rozwój mobilności na niespotykaną dotąd światową skalę. Jednakże dla wszystkich krajów dostosowanie się do popytu i podaży rządzących na międzynarodowym rynku pracy stanowi wielkie wyzwanie" mówi Gervais Appave.
Autorzy raportu przewidują, że presja na większą mobilność zawodowej będzie rosła. Zwłaszcza, że już teraz kraje uprzemysłowione konkurują między sobą o wysoko wykwalifikowanych pracowników. Te same kraje odczuwają również braki, aczkolwiek rzadziej się to tego przyznają, w sektorze nisko i średnio wykwalifikowanych pracowników. Sytuacja taka wynika w głównej mierze z rosnących niedoborów lokalnej siły roboczej lub braku gotowości do podejmowania zatrudnienia w sektorach takich, jak: rolnictwo, budownictwo, turystyka czy sektor pomocy domowej. Na przestrzeni kolejnych 50 lat kraje te będą doświadczały coraz większego zapotrzebowania na siłę roboczą, głównie z uwagi na spadek stopy urodzeń i wiek populacji pracującej (szacuje się, że we wskazanym okresie liczba osób powyżej 60-tego roku życia będzie dwukrotnie przekraczała liczbę dzieci).
Według przewidywań raportu, obecne zachwianie równowagi w podaży siły roboczej jeszcze się pogłębi. Trendy demograficzne wskazują, że populacja osób w wieku produkcyjnym chociażby w Afryce może wzrosnąć trzykrotnie – z 408 mln w 2005 roku do 1,12 mld w 2050. Inne badanie wskazuje, że do roku 2030 pracownicy pochodzący z Chin i Indii będą stanowić 40 procent światowej siły roboczej. Z drugiej strony przewiduje się, że bez migracji, liczba osób w wieku produkcyjnym w krajach rozwiniętych spadnie do roku 2050 o 23 procent (Departament Narodów Zjednoczonych ds. Ekonomicznych i Społecznych UNDESA, 2006).
Autorzy raportu wskazują, że biorąc pod uwagę wpływ nadmiernej emigracji na sytuację gospodarczą i społeczną poszczególnych państw, tworzenie miejsc pracy powinno być priorytetem większości krajów pochodzenia migrantów oraz krajów rozwijających się. Niemniej coraz więcej państw uzupełnia powyższą strategię i w celu poprawę sytuacji ekonomicznej wpiera rodzimych pracowników w poszukiwaniu zatrudnienia na międzynarodowym rynku pracy.
"W krajach o niestabilnej gospodarce obserwujemy ponowne pojawianie się czasowych programów migracji zarobkowych skierowanych do nisko lub średnio wykwalifikowanych migrantów. Programy te mają za zadanie regulować zapotrzebowanie gospodarki i rynku pracy oraz minimalizować negatywne polityczne skutki wzrostu migracji", twierdzi Ryszard Cholewinski, współredaktor WMR 2008. "Ta strategia może jednak odnieść sukces tylko wtedy, gdy towarzyszyć jej będzie wizja rozwoju zasobów ludzkich oraz odpowiednia ochrona praw migrantów zarobkowych uczestniczących w danym programie".
Priorytetem wszystkich państw oraz światowej gospodarki jako takiej, powinno być opracowanie i stosowanie przewidywalnych rozwiązań w zakresie wzajemnego dostosowania poziomu popytu i podaży na siłę roboczą, wdrażanych w sposób legalny, bezpieczny i humanitarny.
Takie podejście przyczyni się w szczególności do przestrzegania podstawowych praw człowieka w odniesieniu do migrantów poprzez podniesienie bezpieczeństwa społecznego i bytowego w pracy i poza nią. Bezpieczeństwa, które obejmie nie tylko samych migrantów, ale i ich rodziny, niezależnie od tego, czy również zdecydowały się na migrację, czy też pozostały w kraju pochodzenia. Kraje rozwinięte, świadome dynamiki i coraz bardziej międzynarodowego charakteru rynku pracy, staną przed wyzwaniem opracowania i wdrożenia elastycznej i otwartej polityki migracyjnej, która sprosta potrzebom ich rynków pracy.
"Tego typu uregulowania są szczególnie istotne w okresie kryzysu gospodarczego, jakiego jesteśmy obecnie świadkami. Kryzys Azjatycki lat 90 pokazał, że nawet w czasie, kiedy gospodarka przeżywa trudności, zapotrzebowanie strukturalne na migrantów nadal istnieje", stwierdza Appave. "Świat jest w ruchu, nie ma odwrotu z tej drogi. Jeżeli wykorzystamy tę mobilność stosując uregulowania, które biorą pod uwagę zarówno potrzeby człowieka jak i gospodarki, możemy pokonać wiele dotychczasowych problemów i być świadkami rzeczywistego postępu w światowym rozwoju" stwierdził na zakończenie.
Pełny tekst raportu jest na stronie IOM w folderze Publication.
IOM International Organization for Migration
IOM Międzynarodowa Organizacja do Spraw Migracji
OIM Organisation Internationale pour les Migrations
IOM Warsaw
ul. Mariensztat 8, 00-302 Warszawa
tel.: + 48 (22) 538 91 03, fax: + 48 (22) 538 91 40, www.iom.int
Zdjęcia z otwartego seminarium Światowy Raport nt. Migracji 2008 w Szkole Głównej Handlowej.
